AJURWEDA - DROGA DO ZDROWIA 

Motto:
„Medicus curat, natura sanat
 (lekarz leczy, natura uzdrawia)”  
Hipokrates

Ajurweda to wedyjska, licząca ponad 5000 lat sztuka naturalnego uzdrawiania. W dosłownym tłumaczeniu oznacza wiedzę o życiu (veda - wiedza, ayur – życie). Jest najstarszym na świecie zintegrowanym systemem  medycznym służącym zachowaniu dobrego zdrowia i długiego życia. Jej rozkwit przypada na okres od VII. wieku p.n.e. do 1000. roku n.e.

Warte podkreślenia jest to, że Hipokrates uznawany za „ojca medycyny” czerpał wiedzę właśnie z doświadczeń Ajurwedy. Jej silny wpływ zaznaczył się nie tylko w Grecji, ale również w starożytnym Egipcie. Ajurwedyczne kanony posłużyły też do stworzenia innego wielkiego systemu leczenia -  Tradycyjnej Medycyny Chińskiej. Można więc śmiało określić ją mianem ”matki medycyny”. Przekazywana przez wieki w ustnych przekazach, przetrwała do dziś. We współczesnych Indiach według jej zasad leczy się nadal około 80% ludności. Świadczy to o jej wysokiej, nieprzemijającej wartości. 

Ajurweda jest systemem holistycznego uzdrawiania, ponieważ w leczeniu pacjenta rozpartuje nie tylko  zaburzenia funkcji ciała, jak przemiana materii, trawienie, wydalanie i wydzielanie, ale bierze również pod uwagę stan jego emocji, umysłu i ducha. Człowiek według jej zasad jest zdrowy tylko wtedy, kiedy wszystkie jego składowe są w równowadze.

System zdrowotny Ajurwedy jest wciąż aktualny. Dla lepszego rozumienia jej kanonów powstała nawet współczesna wersja podręcznika, dostosowana pojęciowo do dzisiejszego języka.

Nauka Ajurwedy opiera się na zasadzie, że wszystkie organiczne organizmy czy nieorganiczne substancje są tworzone z pięciu podstawowych czynników: Przestrzeni, Powietrza, Ognia, Wody i Ziemi, które z kolei zasilane są trzema rodzajami energii: Vata, Pitta i Kapha, przy czym Vata jest najsilniej związana z Przestrzenią i Powietrzem, Pitta z Ogniem i Wodą, a Kapha z Wodą i Ziemią. 

Przestrzeń to inaczej brak oporu do poruszania się. Pomiędzy komórkami zawiera się  właśnie przestrzeń, dzięki której komunikują się one ze sobą, a jednocześnie zachowują integralność.

Zasadą elementu Powietrza, nazywanego  praną  jest przepływ informacji pomiędzy komórkami. Prana to aktywna siła życiowa niezbędna do komunikowania się komórek  na wszystkich płaszczyznach: ciała, umysłu i ducha. Prana zawiaduje również pracą serca, oddychaniem, perystaltyką jelit, czyli tym wszystkim, co nie zależy od naszej woli.

Ogień to gorące procesy metaboliczne kierujące przemianą pożywienia w energię. To Ogień zawiaduje procesami trawienia, wchłaniania, przyswajania pokarmu, reguluje ciepłotę ciała, steruje wydzielaniem (kwas żołądkowy, enzymy trawienne), jest też niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania narządów zmysłów: oczu, uszu, języka, nosa. 

Woda to z kolei podstawowe środowisko wszystkich przemian, zarówno w pojedynczej komórce, jak i w całym ustroju. Woda bierze udział w procesach asymilacyjnych oraz w utrzymaniu równowagi elektrolitowej. 

Ostatnim czynnikiem sprawczym jest Ziemia. To z niej powstały wszystkie żyjące istoty. Ziemia to wszystkie minerały świata przyrody, a w przypadku człowieka to trwałe, zbite tkanki jak kości, paznokcie, włosy, zęby czy skóra.

Energie Vata, Pitta i Kapha (dosze) są obecne w każdym organizmie, zarówno w pojedynczej komórce, jak i w cechach psychicznych. W stosunku do siebie pozostają w dynamicznej równowadze. Każdy organizm stanowi unikalną, niepowtarzalną kombinację wszystkich trzech dosz.   

Ajurweda zakłada, że sobie właściwą konstytucję psychofizyczną (prakriti) otrzymujemy już w momencie zapłodnienia. Jest ona kombinacją trzech dosz otrzymanych po rodzicach.

DOSZA VATA - ENERGIA  RUCHU

Dosza Vata jest energią wprawiającą w ruch płyny ustrojowe i substancje odżywcze w nich zawarte, aby mogły swobodnie dotrzeć do odpowiednich komórek i umożliwić im normalne funkcjonowanie, a organizmowi - życie. Kieruje też ruchem we wnętrznościach. Symbolizuje więc ogólnie ruch i przepływ.

Vata jest odpowiedzialna za utrzymanie homeostazy i za reakcje adaptacyjne całego organizmu,  jest więc podstawową i niezbędną doszą. 

Vata kontroluje dwie pozostałe: Pitta i Kapha,  z którymi pomimo przewagi powinna pozostawać w stanie równowagi.  Do jej zadań należy: 

 •  zawiadywanie  oddychaniem i skurczami serca,
 •  kierowanie  ruchem mięśni, tkanek, cytoplazmy w komórkach,
 •  oddziaływanie  na ruch gałek ocznych i mruganie,
 •  kontrolowanie  wzrostu,
 •  regulowanie  aktywności psychicznej i działania organów zmysłowych,
 •  podnoszenie   jasności myślenia i kreatywności.

W stanie równowagi Vata pobudza twórczość i zwiększa elastyczność osoby (fizycznie i psychicznie), natomiast w stanie nierównowagi wywołuje lęki.

Główną lokalizacją doszy  Vata w organizmie jest jelito grube oraz obszar miednicy mniejszej. W tym rejonie manifestuje się jej największa aktywność, tam też będą pojawiać się określone schorzenia związane z zaburzeniami tej doszy. 

LOKALIZACJA I ODDZIAŁYWANIE DOSZY VATA

• jelito grube - okrężnica i pęcherz moczowy – usuwanie produktów odpadowych,
• organy oddechowe - ruch powietrza, wymiana gazowa,
• serce – rytm serca i ruch krwi,
• gruczoły trawienne - wydzielanie enzymów trawiennych,
• przewód pokarmowy - perystaltyka jelit, czyli ruch treści pokarmowej wzdłuż przewodu pokarmowego,
• narządy płciowe - menstruacja, ejakulacja, poród,
• nogi i stopy, kości - poruszanie się,
• układ nerwowy - procesy mózgowe, impulsy nerwowe, aktywność mózgu, nerwów, oczu, uszu, zmysłu dotyku,
• umysł - jasność, przyswajanie, przetwarzanie informacji, pamięć i przekazywanie myśli na zewnątrz,
• mowa - proces komunikacji werbalnej.

PODDOSZA VATA

to ruch do dołu (apana vata), czyli wydalanie stolca, moczu, krwi menstruacyjnej, spermy, procesy porodu.

Zakłócenia pracy tej poddoszy będą się przejawiać w zaburzeniach miesiączkowania (zatrzymanie krwawienia, bolesność), wszelkie inne bóle w dolnej części brzucha, krzyża, lędźwi. Na płaszczyźnie  duchowej będzie to sztywne trzymanie się negatywnych myśli i uczuć. 

GŁóWNE CECHY TYPU VATA

• delikatna budowa ciała, niska waga,
• nieregularne odczuwanie głodu, szybki metabolizm,  szybkie, ale niepełne trawienie,
• skłonność do zaparć,
• skłonność do suchej, szorstkiej, łatwo pękającej skóry,
• niechęć do zimnej i wietrznej pogody, zimne kończyny,
• duża wrażliwość na bodźce zewnętrzne: hałas, dotyk, zapachy, światło, barwy,
• skłonność do lekkiego i przerywanego snu,
• zmienność nastrojów,
• pośpiech, zaniedbywanie swoich potrzeb,
• szybkie podejście do rzeczy, duże zaangażowanie w wykonywaną pracę, preferowanie pracy grupowej nad indywidualną, niechęć do pracy samodzielnej,
• szybkie rozumienie i dobra pamięć krótkotrwała.  

OBJAWY RóWNOWAGI VATA

• witalność,
• odporność,
• proporcjonalna budowa ciała,
• zdrowy sen,
• dobra praca jelit i układu moczowego,
• pogoda ducha,
• jasny, kreatywny umysł,
• żywy intelekt.  

CHOROBY Z ZABURZENIA DOSZY VATA

• utrata wagi,
• osłabienie,
• przewlekłe zaparcia, biegunki, naprzemienne biegunki i zaparcia, zapalenie uchyłków, wyrostka robaczkowego, zespół jelita drażliwego, polipowatość jelita grubego i odbytu, żylaki odbytu,
• nietrzymanie moczu, stolca,
• czkawka, wymioty, niestrawność na tle nerwowym, słabe lub niepełne trawienie i wchłanianie, wzdęcia, gazy, zastoje w jelitach (choroby typu Vata zaczynają się zazwyczaj w okrężnicy od nagromadzenia toksyn),
• zaburzenia wydalania: kału, moczu, potu, krwi menstruacyjnej, gazów i związane z porodem, seksualne zaburzenia czynnościowe, rozrodcze i menstruacyjne,
• porażenia, sztywność, bóle szyi, karku, pleców, barków,
• artretyzm, zapalenie stawów, zmiany gośćcowe, dna,
• wysokie ciśnienie krwi, zastoje naczyniowe i limfatyczne,
• arytmia serca, szmery w sercu, powysiłkowa dusznica bolesna,
• bóle głowy, zwłaszcza w godzinach od 2:00 do 6:00 rano, powracające po 16:00, gorsze samopoczucie między 14:00 a 18:00,
• dzwonienie w uszach,
• bóle gardła, osłabienie głosu, zapalenie krtani, migdałków, kaszel,
• szorstka, sucha skóra, suche włosy, kruche paznokcie, wysuszone błony śluzowe nosa,
• alergie wziewne, gorączka sienna, astma, rozedma płuc, zapalenie płuc,
• lęki,
• nadpobudliwość nerwowa,
• niepokój,
• bezsenność.

POWODY POWSTAWANIA ZABURZEŃ VATA (PROBLEMóW TRAWIENNYCH I ZASTOJU W OKRĘŻNICY):

• uboga  lub niewłaściwa dieta,
• wadliwe wydalanie kału, moczu, potu, wydychanego powietrza,
• picie niewielkich ilości płynów,
• codzienna konsumpcja kawy powodująca przekrwienie okrężnicy i zaparcia. 

Objawy: gazy jelitowe, gruby, biały lub żółty nalot na języku i czerwone plamki na koniuszku języka (sektor serca), przekrwienie zatok, trudności z oddychaniem, dreszcze, ogólne zmęczenie. 

JAK MOŻNA SAMEMU REGULOWAĆ DOSZĘ VATA

• Zapewnić sobie odpoczynek lub krótką drzemkę w godzinach kryzysowych, tj. między 14:00 a 18:00 po południu.
• Uważać na godziny kryzysowe między 2:00 w nocy a 6:00 rano, kiedy najłatwiej o przerwanie snu i wybudzenie się. Zbyt wczesne wstawanie może wiązać się z permanentnym niedostatkiem snu. Ta tendencja mogłaby się ugruntować, co w perspektywie czasu byłoby bardzo niekorzystne dla zdrowia.
• Najpóźniejszą porą kładzenia się spać powinna być godzina 22:00.
• Rano, około 7:00 trzeba koniecznie zjeść solidne, ciepłe  śniadanie. Mało treściwe posiłek lub jego pominięcie może powodować w ciągu dnia trudności  z koncentracją, niepokój, podenerwowanie, osłabienie.
• Unikać potraw zimnych, surowych, suchych, ubogich w tłuszcz, niskokokalorycznych.
• Unikać nieregularnych i niskokalorycznych posiłków, zbyt długich przerw między nimi.
• Do pracy zawsze zabierać drugie śniadanie.
• W południe, ale nie później,  wypić filiżankę aromatycznej herbaty i zjeść okazjonalnie słodki deser. Po południu, zwłaszcza typ Vata musi unikać kawy, która zbyt silnie pobudza centralny układ nerwowy i  pobudza jeszcze bardziej metabolizm. Ponadto kawa naturalna zaburza i tak już słabą u Vata koncentrację, powoduje rozproszenie uwagi, a po godzinie-dwóch ewidentnie pogarsza samopoczucie poprzez spadek aktywności i silne uczucie głodu.
• Obiad  najpóźniej o 18:00, najlepiej lekki.
• Przed pojściem spać, w razie głodu,  można wypić ciepłe mleko albo zjeść sezonowy owoc.
• Relaksująco i nasennie działa też lekki masaż.
• Spożywać  potrawy przygotowane  z produktów  dobranych do swojego typu konstytucji. 

DOSZA PITTA - ENERGIA TRAWIENIA, PRZEMIANY MATERII i REGULACJI CIEPLNEJ

Dosza Pitta przeważa w okresie dorosłości . 

CECHY DOSZY

• średnia budowa ciała, harmonijne proporcje, duża sprawność fizyczna,
• odczuwanie silnego głodu i bardzo dobre trawienie,
• skłonność do jadania nie służących zdrowiu produktów,
• predyspozycja do wolniejszych stolców,
• preferowanie zimnych potraw  i schłodzonych napojów,
• wyraźna niechęć do upałów, łatwe pocenie się,
• skłonność do znamion i piegów,
• skłonność do przedwczesnego łysienia i siwienia,
• dobra pojętność i pamięć,
• chętnie podejmowanie zadań, odwaga,
• systematyczność i dobre zorganizowanie, predyspozycje kierownicze,
• łatwość wypowiadania się,
• skłonność do niecierpliwości, zdenerwowania, złości, agresji, zwłaszcza w okresie głodu, kiedy posiłek się opóźnia.

RóWNOWAGA DOSZY PITTA 

• dobre trawienie,
• jasna, czysta skóra,
• elastyczne ciało,
• prawidłowa temperatura ciała,
• zadowolenie,
• zrównoważone życie uczuciowe i duchowe.   

LOKALIZACJA DOSZY PITTA I FUNKCJE

• jelito cienkie - podstawowe umiejscowienie - absorpcja składników odżywczych, funkcjonowanie,
• żołądek, dwunastnica, jelita, trzustka, wątroba, pęcherzyk żółciowy – trawienie pokarmu i funkcje trawienne organów. Śluzówki produkujące soki trawienne w dolnej części żołądka, dwunastnicy, jelicie cienkim, pęcherzyku żółciowym (poddosza).
• serce, krew i limfa  – transport wchłoniętych substancji odżywczych do tkanek i komórek,
• organy, tkanki i komórki- procesy metaboliczne i przyswajanie pokarmu,
• serce, pory skóry – pocenie, gospodarka cieplna, utrzymywanie stałej temperatury ciała,
• skóra – usuwanie toksyn oraz pocenie,
• układ rozrodczy i oddechowy – funkcjonowanie układów, odczuwanie zapachów,
• grasica i śledziona - funkcjonowanie układu odpornościowego, tworzenie się białych ciałek krwi,
• oczy i uszy – widzenie i słyszenie.

Osoby w typie Pitta zazwyczaj mają dolegliwości trawienne skupiające się w okolicy splotu słonecznego, przeważnie z racji złych pór posiłków i zjadanej ilości pokarmu (za rzadko i za dużo na raz). W czasie spożywania posiłków mają skłonność do uzewnętrzniania swoich frustracji, jakich doświadczyli w ciągu dnia. Reagują bardzo emocjonalnie. Podczas posiłku mogą być drażliwi lub kłótliwi, chętnie też wdają się przy jedzeniu w żarliwe dyskusje.  

SCHORZENIA I DOLEGLIWOŚCI

• dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, bóle, głównie żołądka, zaburzenia trawienia i czynności wątroby z objawami ucisku lub mrowienia w okolicy splotu słonecznego, kamica żółciowa, pieczenia w żołądku, dwunastnicy lub ustach, wzdęcia  zlokalizowane w nadbrzuszu w ok.2 godz.od zjedzenia, zakłocenia wydzielania enzymów pokarmowych,
• nadkwaśność, zgaga, choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego,
  choroby zapalne, w tym zatok, częste infekcje,
• alergiczne swędzenie skóry, pokrzywka lub wysypka, trądzik młodzieńczy, dermatitis (zapalenie skóry), łuszczyca, pieczenie skóry,
• pękanie naczyń włosowatych, żylaki, hemoroidy,
• zapalenie żył, naczyń, tkanki łącznej,
• osłabienie wzroku, zapalenia spojówek, jęczmień,
• nadmierna potliwość,
• problemy ze snem,
• drażliwość.  

JAK MOŻNA REGULOWAĆ DOSZĘ PITTA WE WŁASNYM ZAKRESIE

• Kontrolować ilość i jakość zjadanego pożywienia. Ludzi o typie Pitta nie przywiązują wagi do tego, co zjadają; lubią wszystkie produkty, zwłaszcza pikantne, słone i kwaśne, często spożywają je w nadmiernych ilościach, co może znacznie obciążać układ pokarmowy.
• Planować regularne pory spożywania posiłków. Nieregularne jedzenie zaostrza apetyt. Wtedy, aby zaspokoić głód, przeważnie zjada się to, co jest pod ręką.  Długotrwale niezaspokajone uczucie głodu może też powodować rozdrażnienie wyładowywane na domownikach lub współpracowanikach - por. powiedzenie: „Polak jak głodny, to zły” dotyczące zapewne typu Pitta. 
• Spożywać żywność preferowaną dla swojego typu konstytucji.
• Podczas posiłków należy zapewnić przyjemną atmosferę: ustronne miejsce, spokojną muzykę, estetycznie podane dania.
• Unikać pośpiechu tuż przed i w trakcie posiłku.
• Unikać pracy do późnych godzin nocnych.
• W okresie najniższego rytmu serca i potencjalnie największego napięcia, poirytowania, podenerwowania, najniższej kreatywności i najgorszej wydajności pracy u osób o typie Pitta  (godziny 10:00 – 14:00) należałoby spożyć główny posiłek, najlepiej w cichym, spokojnym miejscu, pójść na lekki trening na siłownię lub na zajęcia gimnastyczne oraz zadbać o dostarczenie organizmowi dużej porcji płynów. Te zabiegi poprawią znacznie aktywność w godzinach popołudniowo-wieczornych.
• Około godz. 16:00 trzeba zrobić kolejną przerwę w pracy.
• Uważać na porę wieczorno-nocną między 22:00 a 2:00 w nocy, kiedy z kolei osoby o tej konstytucji odczuwają największą chęć do pracy. Nie można jednak przeciągać pory wieczornej aktywności do późna, ani też wykonywać w tym czasie forsownych ćwiczeń lub prac fizycznych podnoszących adrenalinę, bo utrudnia to, a wręcz uniemożliwia zaśnięcie i spokojny sen.
• Najtrudniejszymi porami roku dla Pitta jest okres między czerwcem a październikiem, zwłaszcza upalne lato. W najgorętszym miesiącu najlepiej zaplanować sobie urlop.  

DOSZA  KAPHA - STRUKTURY ORGANIZMU I GOSPODARKA PŁYNAMI

OPIS DOSZY

Kapha jest odpowiedzialna za wszystkie struktury organizmu (kości, mięśnie, ścięgna), zawiaduje też gospodarką płynami: nawilża, oliwi oraz zapewnia łączność między komórkami.

Symbolizuje związki i stabilność struktur ciała. Wzmacniając naturalną odporność jest odpowiedzialna za biologiczną siłę organizmu. 

Kapha dominuje w okresie dzieciństwa - okres szybkiego wzrostu oraz w okresie dojrzewania (14-20 lat). W tych przedziałach czasowych występuje skłonność do przeziębień i przekrwienia.

Osoby w typie Kapha  są pełne miłości, wyrozumiałości, mogą też być ludźmi nie przejmującymi się zbytnio obowiązkami, żyjącymi na luzie, ale mogą być również egocentryczni, uparci, niedbali, zachłanni - co wiąże się już z brakiem równowagi.

Dzieci w typie Kapha  mają znakomitą pamięć.

CECHY TYPU KAPHA 

• stabilna  i ciężka budowa ciała, 
• powolne  ruchy, wolne tętno, ok. 60-70 uderzeń/min, 
• niewielkie  poczucie głodu i powolne trawienie, 
• skłonność  do przetłuszczania się skóry, 
• mocne  i raczej ciemne włosy, 
• duża  siła i wytrzymałość, 
• metodyczne  i powolne podejście do rzeczy, 
• zrównoważona  psychika, opanowanie, konsekwencja, 
• powolne  rozumienie, ale dobra pamięć długotrwała, 
• głęboki,  mocny i długi sen.

LOKALIZACJA DOSZY KAPHA, WYDZIELINY, SOKI, PŁYNY, WYDALINY 

• żołądek -  główna lokalizacja - wydzielnicza i ochronna wyściółka, soki trawienne  zawierające enzymy, 
• usta,  język, gruczoły ślinowe, przełyk-wyściółki i wydzieliny, 
• zatoki,  oczy - gruczoły łzowe - wyściółki i płyny,  
• klatka  piersiowa – ochronne wydzieliny w płucach – pęcherzyki płucne,  oskrzela i sercu - osierdzie (przy zaburzeniach Kapha podczas masażu  obserwuje się nadmierne wydzielanie śluzu w oskrzelach),
• krew,  limfa i płyny tkankowe,
• głowa - wyściółki mózgu i płyny, płyn mózgowo-rdzeniowy,
• skóra - natłuszczające wydzieliny,
• stawy - wydzielanie „oliwiących” substancji,
• układ  moczo-płciowy - śluz i ochronne wydzieliny,
• gruczoły  dokrewne i wydzielnicze - hormony, enzymy,
• produkty  odpadowe - wydalanie i wydzielanie.

Ilość i konsystencja płynów w organizmie zależy od sposobu odżywiania. To, czy organizm typu Kapha będzie w równowadze zależy również od dwóch pozostałych składowych: Pitta który odpowiada za funkcjonowanie organizmu i Vata - za rodzaj sygnałów, jakie otrzymuje z układu nerwowego. 

Zahamowanie swobodnego przepływu płynów, ich stagnacja powoduje gromadzenie się toksyn w tkankach i chorobę.  

CHOROBY Z ZABURZENIA DOSZY KAPHA 

• ociężałość,  ospałość zaraz po zjedzeniu nieodpowiednich, ciężkostrawnych potraw, uczucie  ciężaru i senność, pragnienie drzemki,
• niedoczynność  tarczycy, 
• nadwaga,  otyłość - z racji wolnej przemiany materii. Łatwe przybieranie na wadze,  nawet po zjedzeniu małej ilości pokarmu, zatrzymywanie wody, 
• szukanie  pocieszenia w jedzeniu, zwłaszcza wtedy, kiedy osoba w typie Kapha  jest pod wpływem stresu lub odczuwa znudzenie lub osamotnienie. Sięga wówczas  po słodycze lub gotowe, wysokoprzetworzone produkty słodko-słono-tłuszczowe, co powoduje tycie, ale też zapewnia - choć na krótko- spokój i poczucie  bezpieczeństwa (może to prowadzić do otyłości, a nawet   bulimii), 
• cukrzyca,  zaburzenia smakowo-zapachowe, 
• nadciśnienie,  wysoki poziom cholesterolu, 
• alergiczne  zapalenie zatok (sinusitis) , przekrwienie   zatok, przekrwienie płuc od nagromadzenia toksyn w płynach ustrojowych, 
• grypa, 
• brak  apetytu – czasem nie można się zmusić do zjedzenia czegokolwiek (może  to prowadzić do anoreksji), 
• łatwość  poszczenia, mniejsze łaknienie i mniejsze zapotrzebowanie na pokarm, łatwiejsze  niż u innych typów omijanie posiłków bez szkody dla zdrowia,
• biały  nalot na języku, nadmiar śluzu w organizmie i na języku, 
• problemy  z wydalaniem, o ile Kapha  nie  je  „swoich” produktów, 
• bladość, 
• uczucie  zimna, 
• osłabienie  stawów, 
• oszołomienie, 
• depresja.

OBJAWY RóWNOWAGI KAPHA

• harmonijna  budowa ciała, 
• witalność, 
• siła  i sprawność, 
• zdrowe,  silne stawy, 
• dobry  apetyt, 
• stabilna  psychika, 
• wyrozumiałość  i miłość do ludzi, 
• odwaga,  śmiałość.

CZEGO TYP KAPHA POWINIEN UNIKAĆ

Na ten typ pożywienie nie ma większego wpływu, ale z czasem i ci ludzie mogą utracić równowagę, jeśli jedzą to, co jest akurat pod ręką, najczęściej za tłusto i za słodko lub jeśli zbytnio przesalają potrawy.

Osoby w typie Kapha mają ciepłą powierzchnię ciała, ale zimne wnętrze, gdzie procesy metaboliczne przebiegają bardzo wolno.

JAK POWINNY POSTĘPOWAĆ OSOBY W TYPIE KAPHA   

• Średnio  mogą zadowolić się jednym dużym i jednym małym posiłkiem dziennie.  
• Bez uszczerbku na zdrowiu mogą nie jeść śniadań lub jeść niewiele, również  spożywać lekkie obiady.
• Powinni  spożywać  produkty właściwe dla swojego typu konstytucji.
• W  razie poczucia głodu między posiłkami nie powinny sięgać od razu po jedzenie, a  wypić najpierw szklankę wody mineralnej. Jeśli to nie wystarczy, zjeść  marchewkę, słodki groszek, garść  suszonych owoców lub świeży owoc.
• Kontrolować  ilość zjadanego pożywienia.
• Osoby  w typie Kapha lubią długo spać   i wylegiwać się w łóżku. Najtrudniej im funkcjonować w  godzinach 6:00-10:00 rano. Wtedy najwłaściwiej zrobić krótki spacer lub  poćwiczyć, zwłaszcza, że kondycja im z reguły dopisuje. Drugim  krytycznym okresem dnia jest dla nich przedział czasowy między 18:00 –  20:00 wieczorem.To kolejna najlepsza pora do ćwiczeń fizycznych czy   treningów.
• Muszą  też uważać na swoje krytyczne okresy późną zimę (zimno i wilgotno)  oraz wiosnę (połowa marca-połowa czerwca), kiedy w powietrzu jest dużo  pyłków często nasilających alergie.

Typ  konstytucji (Vata, Pitta, Kapha, mieszana) możemy  określić za pomocą testów oraz dobrać do stwierdzonej  konstytucji  korzystną żywność

Lekarz medycyny ajurwedyjskiej po dokonaniu oceny klinicznej pacjenta określa, która dosza uległa wytrąceniu z równowagi. Wspomaga się przy tym badając tętno, oceniając stan języka i przeprowadzając ogólne badanie fizyczne. Pyta o dietę, styl życia i relacje z innymi, określa, skąd wywodzi się nierównowaga, śledzi jakość energii, stadia choroby, oraz zaleca niezwykle proste, bo naturalne leczenie korekcyjne np. zmianę sposobu odżywiania, głodówki leczniczo-oczyszczające, leczenie ziołami, jogę, medytację i wiele innych.

Aby dojść do postawienia trafnej diagnozy i ustalić właściwe leczenie, trzeba posiadać dużą wiedzę. Terapeuci specjalizujący się w Ajurwedzie zgłębiają ją  przez wiele lat. 

Pocieszające jest jednak to, że mając nawet skromny jej zasób, dobrą intuicję oraz zdolność autoobserwacji, można już sobie skutecznie pomóc. Wszak przedmiotem studiów jest nasz własny organizm, który powinniśmy się starać poznać wszelkimi możliwymi sposobami.

Ajurweda to kolejne, cenne źródło informacji pomagające ten cel realizować.